Thijs Rhijnsburger mag met recht een ouwe rot in het antikraak-vak genoemd worden. Sinds 2001 is hij bewaarnemer bij Zwerfkei. Ooit begonnen in Haarlem, nu woont en werkt hij al jaren in Amsterdam. Als beeldend kunstenaar en organisator van tentoonstellingen is hij actief in de Amsterdamse kunstwereld.

Thijs maakt zelf abstracte landschappen.
“Het gaat om werken die heel gelaagd zijn en waar ik veel verschillende materialen voor gebruik. Het begint bijvoorbeeld als textielcollage, dan ga ik er met spuitbus overheen, dan met olieverf. Dan weer plak ik er dingen overheen. Zo bouw ik een schilderij intuïtief op. Ik weet van tevoren nooit precies wat het eindresultaat gaat worden. Ik begin wel met een kleurenpalet of een vorm of landschapscompositie, maar het is zoeken. Echt een intuïtief proces. En zo mag het ontstaan. Aan het eind weet ik dan ook niet precies hoe het is ontstaan. Er zijn zoveel handelingen die tot het werk hebben geleid. Het is een proces.”

Momenteel beheert Thijs een gecombineerde woon- en werkruimte in Noord. Hij woont op de eerste etage van een typische arbeiderswoning aan de Kamperfoelieweg, zoals je die veel in de Bloemenbuurt ziet. Op de begane grond beheert hij de werkruimte.

Het pand is van Ymere, dat de bedrijfsruimte gaat opknappen voor de verhuur. De woning wordt afgesplitst, zodat die als sociale woning verhuurd kan worden. In samenwerking met de gemeente werkt Ymere aan een strategie om de Van der Pekstraat te transformeren tot het centrum van bedrijfsruimtes in de buurt.

De begane grond doet momenteel dienst als tentoonstellingsruimte: de Apotheek. Tot het anderhalf jaar geleden leeg kwam te staan, was het sinds 1976 in gebruik als zodanig. Sporen van de voormalige functie zijn nog aanwezig in de aftekening van de balie en kasten op de vloer, maar afgezien daarvan herinnert weinig nog aan de voormalige functie. Tenminste: voor wie het pand niet kent. Buurtgenoten komen nog wel eens langs om herinneringen op te halen en zo nu en dan stapt een verdwaalde bejaarde binnen om te vragen waar medicijnen gehaald moeten worden.

“Toen ik een jaar geleden gebruik ging maken van het pand, was het vrij gehavend. Maar het is een goede ruimte en ik ben het gaan opknappen. Ja, het is een mooi hoekpand en niet ver vanaf het centrum. Je hebt Amsterdammers die, als ze hier aankomen, zeggen: ´Zo, ik heb de grote oversteek gemaakt!´ Maar dat valt echt wel mee. Je bent zo bij de pont.

“Er zat een verlaagd plafond in, dat was er al uit toen ik kwam. Nu zie je het originele plafond, zeker 60 jaar oud. Ik vond het wel geinig om dat zo te laten. Het geeft een leuk contrast met de strakke muren. Het voelt een beetje Berlijn-achtig.”

De jaren zijn aan het plafond af te zien. Het pleister is aangetast en de verf bladdert. Op sommige plekken is het stro eronder zichtbaar. Het pand ziet er desondanks netter uit dan toen het in beheer gegeven werd. De wanden zijn mooi wit, de buitenkant is beter verlicht en de ramen zijn voorzien van raamstickers. De stickers zijn ontworpen door een grafisch ontwerper, het ontwerp doet qua kleur en opzet denken aan Art Nouveau en Jugendstil. De stijlen gaan goed samen met de architectuur van de buurt en de gebruikte kleur groen is in de omgeving veel terug te vinden. Het hoekige karakter ervan komt terug in de gevelsteentjes. Vanuit Ymere is een budget beschikbaar gemaakt om de externe uitstraling van het pand, in aanloop naar de ontwikkelplannen, te verbeteren.

De tentoonstellingsruimte is opgedeeld in twee delen, het totale oppervlak is ongeveer 65 vierkante meter. Thijs heeft zelf een wandje verlengd, om meer muuroppervlak te creëren.
“Het is niet heel groot. Maar omdat het een doorloop heeft en je bij binnenkomst niet meteen de hele ruimte kunt zien, leent het zich erg goed voor tentoonstellingen. De kunstenaars die ik uitnodig om te exposeren zijn altijd enthousiast over de ruimte.”

Kwaliteit staat voorop

Thijs is al jaren actief als organisator van kunsttentoonstellingen. Hij vertelt over een project dat hij jaren geleden deed in een groot pand aan de Stephensonstraat (waar tegenwoordig Hotel Casa Amsterdam gevestigd is): de Service Garage.
“In een grote oude garage hebben we vier jaar lang, tot aan de sloop in 2010, tentoonstellingen georganiseerd. Het bestond uit één grote ruimte, waar we met wanden tien ateliers in hebben gebouwd. De tentoonstellingsruimte was 400 m2. Het was een groot succes. Toen we eenmaal een naam kregen, trokken we bij een opening zo 500 tot 600 mensen.”

De combinatie van zijn werk als kunstenaar enerzijds en het organiseren van tentoonstellingen anderzijds, vindt hij erg geslaagd. Omdat hij zijn eigen werk tentoon kan stellen, maar vooral ook omdat hij door anderen geïnspireerd wordt en zijn netwerk kan uitbreiden. Dat is heel leuk. Maar het vraagt ook veel.
“Ik heb dit jaren gedaan. Op de Stephensonstraat en daarvoor nog op een andere plek. Je bent heel veel aan het organiseren, zeker in zo’n grote ruimte. Het is echt productie draaien. Dus toen het daar ophield, heb ik me een paar jaar alleen op het schilderen gericht. Maar toen kwam dit voorbij en vond ik het organisatorische wel weer leuk.”

Omdat hij al zo lang tentoonstellingen organiseert, kent hij veel kunstenaars. Over de jaren heen, met alle kunstinitiatieven waarbij hij betrokken is geweest, heeft hij met zo´n 400 tot 500 kunstenaars samengewerkt. Hij weet dus goed wat er speelt in de kunstwereld. In de Apotheek brengt hij met collega Arik Visser verschillende kunstenaars samen, die met elkaar een tentoonstelling maken.
“We zoeken bijvoorbeeld kunstenaars uit waarvan we het werk goed samen vinden passen of we programmeren rondom een thema. We nodigen de kunstenaars uit en onderzoeken dan of er chemie tussen hen is. De kwaliteit is uiteindelijk bepalend. Iedereen wil wel exposeren, maar de tentoonstelling moet wel bepaalde kwaliteit hebben.”

Maar hoe bepaal je wat kwaliteit is?
“Ik beoordeel niet ieder kunstwerk dat is gemaakt of wat hier komt te staan individueel. Het gaat vooral om de vorm of het thema, het concept van de tentoonstelling. Dus als drie of vier kunstenaars hier iets gaan maken, dan ga je de dialoog met ze aan en ook zij met elkaar. En dan is het zien wat er ontstaat tussen de kunstenaars. Wat voor kunstwerken willen ze hier samenbrengen? En dan probeer je naar een kwalitatief goede tentoonstelling toe te werken. Ik geef er soms richting aan als ik denk dat er bepaalde kunstwerken beter kunnen worden gepresenteerd. Maar een goede tentoonstelling is een intuïtief proces tussen kunstenaars.”

Er hebben inmiddels tien tentoonstellingen plaatsgevonden. Vanwege de geringe omvang van de ruimte en de beperkte aanloop na de opening, zijn de tentoonstellingen slechts één week te bezoeken. De openingen zijn het belangrijkste onderdeel van de tentoonstellingen, hier komt best veel publiek op af. In de dagen erna is het aantal bezoekers beperkter. De doorlooptijd is daarom kort, compact. Ook het tijdelijke karakter van de ruimte speelt in deze keuze mee.
“Ik kreeg de ruimte in januari 2018 onder mijn hoede. Er moest best veel gebeuren om het toonbaar te maken. In maart waren er wat bezichtigingen, dus het was spannend om te gaan programmeren. Maar toen ik eenmaal wist dat ik in elk geval de zomer gebruik kon maken van de ruimte, zijn we tentoonstellingen gaan plannen. Kort maar krachtig. Vanuit de gedachte: misschien moet ik er in september of oktober uit, laten we de ruimte dan nu benutten. Toen hebben we vier of vijf tentoonstellingen georganiseerd in de zomer, elke twee weken een nieuwe. Dat is vrij snel op elkaar. Later werd het elke drie weken en nu doen we het elke drie á vier weken.

“De tijdelijkheid van het gebruik is iets dat je natuurlijk naar de kunstenaars moet communiceren. Het heeft gevolgen voor de snelheid waarmee de tentoonstelling gemaakt moet worden en het voegt ook wel iets toe. De kunstenaars weten: er is een korte opbouw, een korte periode van expositie en dan snel weer afbouwen. Dat maakt dat het wel gaat stromen, de vaart zit er lekker in.

“Op dit moment plan ik twee maanden vooruit. Anders hebben de kunstenaars te weinig voorbereidingstijd. Maar ja, als het over twee maanden afgelopen is… Ja, ze weten dat. Het is part of the deal.”

 

De volgende voorstelling opent op 2 maart. Het thema is David & Goliath, geïnspireerd op het huidige politieke klimaat in de Westerse wereld. Zeven kunstenaars laten kunstwerken zien die te maken hebben met macht en machtsstructuren. Ga dat zien!

 

 

De Apotheek
Hortensiastraat 20, Amsterdam

Meer lezen over de Apotheek? Klik hier.
Meer lezen over Thijs Rhijnsburger? Klik hier.